Eerste Wereldoorlog

De eerste wereldoorlog van 1914-1918

De Franse erebegraafplaatsen

De Franse erebegraafplaatsen

De Franse begraafplaatsen zijn te herkennen aan de witte kruisen, maar duidelijk minder onderhouden dan de kruisen van de Amerikaanse kerkhoven. De grootste is Douaumont, ten noordoosten van Verdun. Enkele nationale begraafplaatsen in de regio: verder lezen

Le Poilu, de Franse soldaat

Poulu, de franse soldaat in de eerste wereldolorlog
  • okt 3, 2017
  • 439

Le Poilu, de Franse soldaat tijdens de eerste wereldoorlog

De Franse soldaat van WO I heeft met zijn hemelsblauwe uniform, helm en baard, pijp in de mond en gewapend met geweer en bajonet de nostalgie van een duidelijk sympathieke persoonlijkheid in ons geheugen geprent.
De voeten gehuld in beenwindsels en baggerend door de modder van de loopgraven met de blik op de blauwe lijn van de Vogezen gericht, laat een pijnlijke herinnering achter van enorme opoffering. verder lezen

Sporen van het Duitse leger

  • sep 9, 2017
  • 399

Velen kennen Verdun, maar wie kent het verborgen gezicht van het Duitse front?
De Duitse bouwwerken en monumenten werden vergeten, werden leeggeroofd en overgelaten aan moeder natuur. Vervallen en overwoekerd door klimop. Maar de fotografen Jean-Luc Kaluzko, Frédéric Radet en Gérard Dalmaz gingen op zoek in de bossen achter de frontlinie. Zij publiceerden het boek La Face Cachée – Die Verborgene Seite verder lezen

Côte 304 en le Mort-Homme

Mort Homme - Côte 304
  • aug 6, 2017
  • 839

Ten noordwesten van Verdun bij Esnes,

De Mort Homme is de hoogste heuvel ten noordwesten van Verdun. Wie dit punt bezette, kon het terrein in de omgeving beheersen. Het is dan ook één van de zwaarst bevochten plaatsen in de Slag om Verdun geweest. In mei 1916 viel de heuvel uiteindelijk in Duitse handen. verder lezen

Het kamp Elisabeth

Kamp Elisabeth - Azannes
  • jul 28, 2017
  • 406

Azannes-et-Soumazannes

Op het terrein van ‘Au Village de Vieux Métiers’ in Azannes ligt het kamp Elisabeth.
Een Duits kamp Van 1916, gelegen in het hoge deel van het Village des Vieux Métiers is te bezoeken tijdens de openingstijden van het dorp in mei, juni en juli.

Dit kamp bleef 80 jaar onaangeroerd en is nu hersteld.

Tegen de heuvel en onder de bomen begint het bezoek van het kamp met een lange trap van 40 meter.
Links en rechts getuigen barakken, veldkeukens, schachten en tunnels van een Duits oorlogskamp uit de eerste wereldoorlog.
Een indrukwekkend en ontroerend bezoek.

Flabas, het represaille kamp

Represaille kamp in Flabas
  • jul 28, 2017
  • 469

Een klein groepje dennenbomen midden in een korenveld, vlak achter het kleine dorp Flabas. Borden geven aan waar men dit kleine gedenkteken kan vinden.

Onder de bomen een bord met informatie.
‘ICI FURENT DES CAMPS DES REPRESAILLES 1917 ‘,
‘Hier waren de représaillekampen – 1917 ‘. verder lezen

Voie Sacrée

Voie Sacrée
  • jul 27, 2017
  • 493

De departementale weg die loopt van Verdun naar Bar-le-Duc wordt de voie sacrée genoemd. De route zonder wegnummer.

In het heetst van de strijd in de Slag van Verdun in 1916 blijft er maar een weg beschikbaar die de Franse troepen kan bevoorraden. Dit is de weg van Bar-le-Duc naar Verdun. verder lezen

Haumont-près-Samogneux

Haumont-près-Samogneux
  • jul 26, 2017
  • 560

Village detruits Haumont-près-Samogneux.

Het dorp Haumont-près-Samogneux werd al op 25 augustus 1914 geëvacueerd. De dorpelingen werden verder achter de linies in veiligheid gebracht. Aan het eind van September 1915 stabiliseerde het front in deze regio, met Brabant en Haumont achter de Franse linies. Op 7 Februari 1915 werd Haumont zwaar gebombardeerd, hierbij liep de kerk van Haumont zware schade op, nadat hij werd geraakt door enkele mortiergranaten. verder lezen

Abri du Kronprinz

Abri du Kronprinz
  • jul 25, 2017
  • 787

De bunker van de Kroonprins. Er zijn er vele. Bunkers die beschikbaar werden gehouden voor een bezoek aan het front door de Kroonprins Wilhelm van het Duitse Rijk. We weten niet of de bunker in het bos van Argonne ooit door de Kronprinz is bezocht, of dat hij daar heeft geslapen. Meerdere bunkers omringen de bunker voor de Kronprinz. verder lezen

The Battle of La Grande Montagne

Grande Montagne - monument Sivry-sur Meuse
  • jul 23, 2017
  • 440

Monument américain (commémoratif de la guerre 14-18) et chemin sur les hauts de Sivry-sur-Meuse
Een imposant militair monument, volledig geïntegreerd in het landschap van de regio Sivry-sur-Meuse, geplaatst op de top van een heuvel, en gewijd aan de 316e IR (79ste ID). verder lezen

Fort Troyon

Fort Troyon
  • jul 6, 2017
  • 585

Aan de D964 tussen Verdun en St. Mihiel.

Het Fort Troyon maakt deel uit van de verdedigingslinie die over de heuvels langs de Maas loopt tussen de kringstellingen van de steden Verdun en Toul. Deze forten zijn ontworpen door Generaal Séré de Rivières. Evenals de nabijgelegen forten Génicourt, Les Paroches en Camp des Romains moest het fort het dal van de Maas verdedigen. verder lezen

Château des Tilleuls

Château des Tileuls
  • jul 6, 2017
  • 533

14-18 de eerste wereldoorlog.

Kronprinz Friedrich Wilhelm, zoon van Kaiser Wilhelm, arriveert in september 1914 in Stenay en als woonhuis kiest hij het château des Tilleuls (door de Duitsers “Unter den Linden” genoemd) aan de noordkant van het provinciestadje.
Hij zal er tot februari 1918 verblijven. verder lezen

Armistce 11-11-1918

Armistice november 1918
  • jul 5, 2017
  • 443

De laatste minuten voor de vrede in 1918. Op de trappen van de kerk in Stenay. Er waren de afgelopen dagen nog vele doden gevallen in de strijd om de Maas. verder lezen

Butte de Vauquois

Butte de Vauquois
  • jun 28, 2017
  • 547

Ten zuiden van Varennes-en-Argonne. La Butte de Vauquois is een heuvel, een heuvel met een enorme krater, een termietennest met eindelozen gangen en groeven. Een symbool van de gestreden mijnenoorlog. Aan de ene kant de Duitse linie en aan de andere kant de Franse sectie. verder lezen

Wandeling: Bois de Warphemont

  • jun 27, 2017
  • 435

Een wandelroute van 12 km – 4 uur, naar o.a. de batterijen van Duzey in het bos van Warphémont. Vanuit deze stelling werd ‘Langer Max’, het 380 mm kanon van de Duitsers, op het front en de stad Verdun afgevuurd. In het bos werd een geschutsopstelling verzonken in de grond en uit beton opgetrokken voor de lancering van de ‘Langer Max’. verder lezen

Circuits historiques

Flabas
  • jun 25, 2017
  • 389
Circuits historiques
  1. Azannes – Grémilly (8km)
  2. Azannes – Ornes (15km)
  3. Flabas – Colonel Driant (8km)

verder lezen

Moreau Lager – Camp Moreau

  • jun 22, 2017
  • 415

Dit Duitse “Lager” gelegen in de vallei van het riviertje de Moreau bevond zich ten oosten en westen van de weg van Binarville naar Vienne-le-Chateau. De westelijke zijde, Camp-Moreau West, is gerestaureerd en wordt onderhouden door een lokale vereniging genaamd Comité Franco-Allemand. Zowel de Fransen als de Duitsers bouwden in het achterland van de Argonne deze “Lagers”. verder lezen

Verdun linker en rechter Maasoever

  • jun 15, 2017
  • 557

Voor toeristen die slechts een beperkte tijd tot hun beschikking hebben, en voor bezoekers die zo snel mogelijk een algemene indruk van het strijdtoneel willen hebben om deze als basis voor verdere excursies te gebruiken, zijn er twee autoroutes beschikbaar. verder lezen

Route de Haute Chevauchée

Ossuarium Haut Chevauchee - Argonne
  • jun 14, 2017
  • 583

Deze weg die ver het massief van Argonne invoert, was tussen 1914 en 1918 het strijdtoneel van gewelddadige gevechten. De Argonne lag in de Eerste Wereldoorlog in het middelpunt van de gevechten. Strategisch gelegen tussen de Maas, de Marne en de Ardennen. De geluiden van de gevechten in de Marne tot aan Verdun echoden rond deze bergachtige regio, die zelf ook het toneel werd van brute gevechten en diende veelal als basiskamp van de fronttroepen. verder lezen

Het Amerikaanse oorlogskerkhof

Amerikaanse kerkhof Romagne-sous-Montfaucon
  • jun 9, 2017
  • 645

Het Amerikaanse kerkhof in Romagne-sous-Montfaucon.

Op het Amerikaans militair kerkhof Romagne-sous-Montfaucon liggen 14.246 militairen die zijn gesneuveld gedurende de Eerste Wereldoorlog in Noord-West Frankrijk. Het kerkhof is de grootste Amerikaanse militaire begraafplaats in Europa. verder lezen

Le boucher de Verdun

De slachter van Verdun
  • jun 9, 2017
  • 389

Anti-oorlogsroman van Louis Dumur – 1921
Vertaling in het Nederlands: Paul Kiès
De Slachter van Verdun – 1935

Hoewel het boek wordt behandeld als non-fictie is het waarheidsgehalte groot. Aan de hand van het boek kunnen vele plaatsen en handeling worden teruggevonden.

Waarschuwing: de teksten kunnen als schokkend worden ervaren. verder lezen

Alain Fournier

  • jun 8, 2017
  • 599

“Ik ben van plan een boek te schrijven, gebaseerd op de trekken van mijn eigen gezicht, iets dat fundamenteel én aardig is” schreef Alain-Fournier in 1909. Hij was toen tweeëntwintig jaar oud. Acht jaar werkte hij geduldig aan zijn roman. Veel van het landelijke leven in zijn geliefde geboortestreek rond Bourges, ten zuiden van Parijs, vindt er een plaats in; het zijn misschien wel de mooiste bladzijden die er ooit over het Franse platteland geschreven zijn. verder lezen

De batterij van Duzey

De batterij van Duzey
  • jun 6, 2017
  • 616

Ten zuiden van Pilon in het bos van Warphémont is de plaats te bezoeken van de ‘Langer Max’, het 380 mm kanon van de Duitsers, waarmee op het front en op de stad Verdun werd gevuurd.

Het 380 mm kanon, oorspronkelijk ontworpen voor de marine, werd voor het Duitse leger geproduceerd door de Firma Krupp. Evenals zijn zusje, het 420 mm kanon de ‘Dicke Bertha’. verder lezen

De duits-franse oorlogsmonumenten14-18

Luzy-St.Martin wandeling
  • jun 6, 2017
  • 496

In het begin van de oorlog op 26, 27 en 28 augustus 1914 vindt in de omliggende heuvels van Luzy-Saint-Martin een bloedig treffen plaats tussen de Duitse en Franse troepen.

Nadat de Duitse troepen met een wrede veldslag de grens zijn overgestoken rukken de troepen verder op. Doel is om de Maas over te steken en de Marne te bereiken. verder lezen

Margut Maginot Line Golf Club

Golf Margut Maginot line
  • jun 6, 2017
  • 439

Le Golf anti-stress. (tijdelijk gesloten)

Wil je leren golfen, of wil je gewoon een keertje spelen?
Of wordt het je vaste hobby?
Aarzel niet en kom naar de Margut-Maginot line Golf Club. Tussen Montmédy en Magut. verder lezen

Het geheime kamp van Bréhéville

Duits radarkamp Bréhéville WWII
  • jun 4, 2017
  • 591

Ten zuidwesten van Bréhéville ligt een kamp, een geheim kamp. Een voormalig kamp uit de Tweede Wereldoorlog, overdekt met klimop en maagdenpalm.
Lange tijd vergeten, verborgen en verlaten. Ook de locale bevolking had geen of weinig informatie over dit voormalige kamp. verder lezen

Marquis de Mortemart

Mortemart
  • jun 3, 2017
  • 538

Dun-sur-Meuse zuid.

Tussen Sivry-sur-Meuse en Vilosnes, tussen kanaal en rivier, lag het Fliegerstaffel Sivry. In maart 1916 werd Oswald Boelcke daar commandant van een groep van zes jachtvliegers. Samen met Max Immelmann en Der Rote Baron, Manfred von Richthofen voerde hij vele vluchten uit. Uit geregelde contacten met de Duitse kroonprins Wilhelm, die in het naburige Stenay zijn hoofdkwartier had, ontwikkelde zich een vriendschap, en nog jarenlang schreef de prins op de sterfdag van Boelcke een brief met enkele opbeurende woorden aan diens ouders. verder lezen

Les Eparges

les epargnes
  • jun 2, 2017
  • 411

Het gebied ‘les Eparges’, ten zuidoosten van Verdun heeft een landschap dat aan de Hoge Veluwe doet denken. Maar hier heeft de oorlog er zijn sporen nagelaten en vele monumenten markeren de wandelwegen. Maar een uniek landschap met de bekende kraters uit een ongekend heftige veldslag in 1915

De heuvelrug van Les Eparges is 1400 meter lang en 348 meter hoog en ligt ongeveer 20 km zuidoost van Verdun. Vanaf deze heuvel kan men vele kilometers ver het Woëvregebied overzien. verder lezen

Kamp Marguerre

Camp Marguerre in de bossen van Pilon
  • jun 2, 2017
  • 642

Beton, beton, beton, het duitse kamp Marguerre. Het Kamp Marguerre, ook wel genoemd Kamp Bismarck, Dorp van de Kronprinz, of het Kamp van de Kaiser, is gebouwd in 1915 onder leiding van de Duitse commandant Hans Marguerre van het speciale departement ‘Beton Fabrik’ van het 5de leger.

Het kamp had vooral een taak om de legers aan het front te ondersteunen met materialen (waaronder beton) en een goed communicatienetwerk en diende eveneens voor de ontvangst van de nieuwe troepen. Ook fungeerde het kamp als rustplaats voor de troepen aan het front. verder lezen

Van de flammen naar het licht – juni/juli

des flammes a la lumiere
  • mei 25, 2017
  • 500

Evenement-spectakelstuk « Des Flammes à la Lumière » : van de vlammen naar het licht.
Een spektakelstuk van anderhalf uur in de schemer, bij het vallen van de nacht, gespeeld door 300 franse en duitse acteurs, 900 kostuums, 1000 projektors, 40 km kabel en vele speciale effekten. De periode rondom de Eerste Wereldoorlog wordt hier levendig voor u uitgebeeld in het openlucht theater van “Carrières d’Haudainville”, direct ten zuiden van Verdun.
verder lezen

Fort de Villy-la-Ferté

Ondergrondse bunker en fort uit de Maginot linie
  • mei 17, 2017
  • 885

Het Fort de Villy-la-Ferté (in de buurt van Margut) was het laatste fort van de Maginotlinie die 675 bunkers omvatte en gebouwd werd na WO1 door André Maginot om Frankrijk te beschermen tegen een nieuwe invasie van de Duitsers.Het fort Villy-la-Ferté bestaat uit 2 kazematten op 300 meter van elkaar gelegen en door een gang met elkaar verbonden. Het ligt hoog boven het dal van de Chiers.

verder lezen

Montfaucon-d’Argonne

Montfaucon-d'Argonne
  • mei 13, 2017
  • 481

Montfaucon d’Argonne, monument en verwoest dorp.

Het Memorial van Montfaucon bevindt zich ongeveer 30 kilometer ten noorden van Verdun. Het Memorial is geplaatst ter nagedachtenis aan de Amerikaanse overwinning van het Meuse-Argonne offensief gedurende de Eerste Wereldoorlog. verder lezen

De Duitse erebegraafplaatsen

Duitse erebegraafplaats in Brieulles
  • mei 12, 2017
  • 1011

De Duits-Franse oorlog 1870/71 was het begin van de drie confrontaties binnen 75 jaar. Kerkhoven en monumenten herinneren nog aan deze oorlog, die 80.000 mensen het leven kostte.
De Eerste Wereldoorlog kostte aan 930.000 Duitse en een miljoen Franse soldaten het leven. Op erebegraafplaatsen rusten 461.000 Duitse doden in individuele graven en ongeveer 294.000 soldaten zijn in gemeenschappelijke graven begraven. verder lezen

Maison de l’Histore – Doulcon

Maison de l'histoire
  • apr 19, 2017
  • 282

La Maison de l’Histoire in Doulcon biedt tentoonstellingen over de geschiedenis van de eerste wereldoorlog, voornamelijk over het Amerikaanse offensief. Echter wel allemaal in het Frans. Veel tekst, veel oude foto’s.

verder lezen

Permanente expositie Romagne ’14-’18

Permanente expositie Romagne '14-'189
  • mrt 8, 2017
  • 368

Romagne ’14-’18 stelt op indringende wijze de verschillende persoonlijke aspecten tentoon. Achter elk voorwerp, de stille getuigen, schuilt een persoonlijk verhaal. Zo is de passie van Jean-Paul de Vries van privécollectie vanaf 1976 uitgegroeid tot deze omvangrijke expositie in dit informele museum over de Eerste Wereldoorlog. verder lezen

De Kaisertunnel

  • feb 28, 2017
  • 486

Argonne: de Kaisertunnel maakt deel uit van een serie van drie tunnels. In het noorden de Ortlieb-tunnel, in het midden de Kaisertunnel en in het zuiden, het dichtst bij de frontlijn gelegen, de Verbindungs- of Bataillonstunnel.

De Kaisertunnel werd in eind 1915, begin 1916 door de Pruisische infanterie als eerste aangelegd, met de bedoeling het Meurissondal te verbinden met het front. verder lezen

DE OP EEN NA LAATSE RUSTPLAATS

  • jun 10, 2016
  • 180

“Dus hij ligt hier niet?”, vraagt Ute, gekleed in beige korte broek en vrolijk roze hemdje.

“Nee”, zeg ik, “niet meer.”

Het is zomer en ik sta met Ute, een vriendin uit Duitsland, in het midden van het ronde oorlogsmonument in de heuvels van Luzy-St.Martin. Hier werden de gesneuvelden begraven van een van de eerste veldslagen in de Eerste Wereldoorlog. verder lezen

Tags
diable eikelmuis plan d'eau Straattheater Quinzy-Landzécourt pinksteren Roland Garros fotograferen Gremilly Clermont-en-Argonne spoorlijn Juvigny-sur-Loison boottocht Doulcon Douzy Jametz Montmédy ossuarium St heuvel usoir gedicht proeven hengelen hoogovens Romangne-sous-les-C6otes woonhuis Amerikanen kruisweg village detruit eerste wereldoorlog Bazeilles-sur-Othain St.Pierrevillers Bouillon Cana; de l'Est padden Brandeville poppies Euville opgraving grande montagne kayak restaurant bomen Bronelle marché terras Duits Dumur GR Villers-lès-Mangiennes Haut Chevauchee Saint-Mihiel Esnes Chateau-fort Jamoigne marionetten Gallo Marville Jules Bastien-Lepage Azannes brandweer Pilon varen exposities Wiseppe vijvers Maginot linie stadsmuren Villy-la-Ferté Louppy-sur-Loison pieta Maas Chiers Billy-sous-Mangiennes uitzicht park kathedraal april erster weltkrieg Dombras Hannonville-sous-les-Côtes Romagne-sous-Montfaucon lavoir Brouennes jaarmarkt museum basiliek rundvlees Quincy-Landzécourt das ooievaars mirabellen patrimoine camperplaats kruiswegstatie Ardennes kerken klok kruisen moderne kunst heuveltop schilderkunt 1914-1918 Japiot Cheppy sportief kerk wild zwijn Daniel Vassart duivel Remacle Haumont-près-Samogneux Bièvres wilde kat dimanche Sléziak fortification kamp poilu Toeristenbureau kastelen kalkgrasland Baâlon lachalade Verneuil-le-Grand Saint-Pierrevillers Chauvency-St.Hubert nationale feestdag fietsen Brieulles jacht sanglier Merovingers augusutus Mortehan Duitse kunst Voie sacrée Marne erebegraafplaatsen Laneuville-sur-Meuse appelen Morbehan Wizeppe petitcolin Montserat Longuyon koe Woevre bos Corbusier musee Verneuil Petit versterkte kerken wasplaats heilige tweede wereldoorlog Charmois fort Beeldhouwkunst Jeanne d'Arcd Beauclair carnaval planten kleuren Spincourt bos tunner Aubrac Mont-devant-Sassey runderen radarkamp trein juni juli rivier Velosnes brouwerij glas in lood vvliegveld wegkruis poppen fokkerij oude ambachten Florenville rally verwoest dorp Charleville-Mézières autoroute Noord Meuse Thonne-la-Long wandelingen Roger Sommer Mouzon webcam Kamp Marguerre boskat Williers 14 juillet bier Luzy-St.Martin vestingwerken Luxemburg Muzeray Fournier Inor Semois Pays Damvillois zwemmen molen mei dieren villefranche pest woinic Epinonville Han-lès-Juvigny vissen charolaises hengelsport ULM boerderij Aprémont château vlinders moulin wasplaatsen Kronprinz Montmédy-haut krijgsgevangenen Tekenaar Moulins-St.Hubert groen september Génicourt-sur-Meuse saulmory-villefranche tuin citadel Pouilly-sur-Meuse Tailly Chameleux station Flabas viltmuseum bunker champagne Troyon Vienne-le-Château Rouvrois-sur-Othain video lokale productebn Reims Vauban meer waterrad flora en fauna Etain Duzy café Bréhéville muurschildering Max chapelle Othain Ipoustéquy Marie-Antoinette abdij soldaat Ecouviez winkel avontuur Sprookje departement escalier la defense arboretum Thonnes-les-Près meel nederzetting attracties Montfaucon-d'Argonne kalkgras Mortemart kikkers calvaire Binarville wegkruisen Canadezen Kaisertunnel Beauraing ooievaar abri du kronpriz vliegveld kanaal Maria Ardennen kanonnen Brussel Saint-Rémy-la -Calonne Duzey Azannes-et-Soumazannes Luzy-St.Marin Mariagrot oldtimers Beaulieu-den-Argonne Place Ducale Mort Homme Virton oorlogsbegraafplaats wapen costuum wanderling Moreau Signy-Montlibert literatuur archeologie bronnen schilderkunst Rimbaud kruizen Mouzay Ferté paard hermitage bedevaartsoord arcades Vittarville zondag Murvaux Geschiedenis picknick Delut wandeling middeleeuws cultureel erfgoed schrijver Chassepierre wandelen Remoiville Nancy Festival Romeinen represaille leeuwen poésie trait ardennais Vouziers kapel Verneuil-Grand spectakelstuk Nepvant Villécloye Margut Auguste Rodin boucher de verdun paleis Lodewijk middeleeuws festival affouage Cervisy camp snoepjes Damvillers natuur Sassay-sur-Meuse België kraanvogels flamande hotel wasbeer Natura 2000 weide fietstocht jachthur Halles-sous-les-Côtes kerkhof vluchten wijnpers lager Domremy-la-Pucelle burgemeester Dugny-sur-Meuse roofvogel Flassigny Ecurey-en-Verdunois Dun-Haut Hattonchâtel Liny-devant-dun visvijvers wespendief Stonne Fresnois Montigny-devant-Sassey Art nouveau Buzancy Parijs Mon Dieu Metz Sedan Dun-sur-meuse ecologie processie Duits kamp Stanislas uiterwaarden everzwijn Avioth ree vogels paarden 14-18 Carignan Mangiennes schapen Loison Orval Ipoustéguy Rennes-les-Château Kolonel Driant Cistercijnen kluizenaar Thonne-les-Près da vinci code slakken Lissey kajak steenmarter klaprozen Dagobert II dorpen Merles-sur-Loison Sivry-sur-Meuse hondenkennel Cugnon oorlogsmonumenten grintgat bouwen watermolen Merles-dur-Loison Consenvoye religieus erfgoed Vilosnes Dagobert Schilder Goehte les eparges oude auto's grot Bar-le-Duc golf Chiny abij manege Argonne stadswapen haven bedevaart Varennes-en-Argonne armistice natuurreservaat Maulpoix kinderen monumenten jachthaven jam engel Striptekenaar oorlogskerkhoven religeus erfgoed dorp Ornes Valmy Torgny fresco oorlogskerkhof architectuur Romaans begraafplaats Ligier Richier Epernay maart auto Royal Canadian Air Force Vauquois monument bron water orchideen wijn gastronomie Meuse fete des pommes biologisch Commercy Rethel kasteel Stenay franse revolutie kano brocante bunkers Verdun Beaulieu-en-Argonne grindgat Briey Autreville-St.Lambert Rodin Moulin le Cygne Begraafplaatsen beeldhouwer